© 2023 by The Artifact. Proudly created with Wix.com

  • Facebook B&W
  • Twitter B&W
  • Instagram B&W

Slag in de Javazee

March 26, 2018

Afbeelding: www.archiefwell.nl

 

Dit gedicht is ter plekke geschreven en live uitgevoerd tijdens het themaprogramma

"Gedeeld Verleden: Slag in de Javazee" van het Indisch Herinneringscentrum.  


"De Slag in de Javazee op 27 februari 1942 was een ingrijpende gebeurtenis in de geschiedenis van Nederlands-Indië. Ongeveer 2300 geallieerde marinemannen sneuvelden in de Javazee, waaronder 915 (Indische) Nederlanders." Welke brokstukken komen er ruim 75 jaar later nog bovendrijven in ons collectieve bewustzijn, en dat van direct betrokkenen en hun familielieden?

 

Slag in de Javazee

 

gaten in de romp, donder aan de flanken

gaten in de romp, donder aan de flanken

 

Alle schepen volg mij,

Alle schepen, volg mij deze Vuurzee in.

 

#voeling houden #vechten voor Indië #Waar zitten ze, die Jappen?

#kan iemand het anders even twitteren of appen?

 

Hun huid is dikker, ons pantser te zwak, onze ogen te vermoeid van patrouilles,

het zwart van de nacht geen schuilplaats voor hun wapens... de inslag van de granaten.

 

Een "crew" van 7 "best goed bruikbare" Molukse matrozen, laden in volle vaart

metalen kogels in de lopen.

 

Schepen doemen op in de kruitwalm van briesende kanonnen, die Engelse van ons

botsend... op een eigen zeemijn... vuurfonteinen spugen munitie uit tot vlammenregen...

torpedo's breken ons broze geraamte in tweeën... het gele gevaar slaat gapende gaten

in ons zwalkende eskader.

 

We happen, happen naar adem, wisselen van positie, maar ze breken door ons heen, decimeren de linie: ze willen onze olie, bestoken ons met bommen vanuit de lucht,

in duikvlucht, verpulverd; propellers tollen rond in onze verdwaasde pupillen; vliegenzwermen werpen half het dek aan gruzelementen.

 

#TijdOmTactischAfTeZwaaien

#PappaKomtNietGauwMeerThuisNaarSoerabaja

 

gaten in de romp, donder aan de flanken

gaten in de romp, donder aan de flanken

 

Ze schieten rode stippen op witte matrozenpakken.

 

Alles wat drijft... werp alles wat drijft naar de spartelende mannen.

Nu alle hoop -met de boeg omhoog- de zee in verdwijnt,

werp alles wat drijft, want wij kantelen, zwenken... zinken in vergetelheid

 

Diepzeeduik de geschiedenis in, ont-wrak het hart, voordat ook dat in tweeën splijt.

Ont-schroot de losse platen, de verstopte kamers, de aan elkaar geroeste aders,

de scherven van ont-innering.

 

Wat blijft? De familieverhalen, sepiaplaatjes vol punaisegaatjes, een eervolle oorkonde, een bronzen herdenkingspenning, de naam van opa op een marinemonument,

een geknakte trompet, heimweeliedjes, een koffer vol brieven in een keurig handschrift, een houten kist, de geuren van bewaarde kleding.

 

Brokstukken... brokstukken voor onze verbeelding.

 

"Ground Countrol to Admiral Doorman", daar aan de andere kant:

wat kunt u ons vertellen van die dag, de Slag, van het leven onderzees?

 

Spookboten op drift, trekken sporen over de bodem. Een flets silhouet verschijnt flikkerend op de sonar, een kort vonkje op een verder donker scherm. We pikken een zwak signaal op, een sein vanuit de diepte, aan gene zijde van de zeespiegel klinkt

een beetje ruis, een gruizig geluid, een stem, best streng, komt heel even door, zegt:

"doe maar goed je best op school zoon" en verstomt.

 

Diepzeeduik de geschiedenis in, en ont-wrak het hart.

Een kleindochter leest een ode aan haar grootvader voor.

75 jaar lijkt zo ver weg. Zandlopers stromen leeg, maar worden weer omgekeerd.

De tijd druppelt terug, in korrels, op ons netvlies, en tekent een gezicht...

 

Het is 2017.

 

Op het snijvlak tussen hemel en water, wolken en golven, dobbert een bootje in de Javazee. Een visser rolt vrolijk een rokertje tussen zijn vingertoppen, gooit zijn netten uit en haalt ze weer op. Al neuriënd kijkt hij hoe het water, plastic, kroos door de mazen loopt. Werpt nonchalant een spartelende vis op het dek.

 

En dan, in de vroege morgenzon licht er iets van metaal op.

Zijn arm strekt zich behoedzaam over de rand.

 

In zijn hand, in het ochtendlicht, blinkt een ijzeren scheepsbel.

Hij draait hem voorzichtig tussen zijn vingers.

Hr. Ms. Java leest het. Na al die jaren.

 

De visser slaat erop en staat versteld:

hoe helder de bel klinkt en hoe lang de toon nog natrilt

over het kalme water.

 

©Robin Block

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

ROBIN BLOCK:

Robin Block is een dichter, muzikant en performer met Indo roots. Op deze website deelt hij naast poëzie en muziek, blogs over  de geschiedenis en het culturele erfgoed van Nederlands-Indië en Indonesië.

 FOLLOW THE ARTIFACT: 
  • Facebook B&W
  • Twitter B&W
  • Instagram B&W
 RECENT POSTS: 

June 19, 2018

June 13, 2018

May 30, 2018

Please reload

 SEARCH BY TAGS: